„Local Hero” -moje subiektywne TOP 10 filmów o tematyce szkockiej

 

Jesień w Szkocji ma swój niepowtarzalny urok. Dni robią się coraz krótsze, wiatr coraz częściej zagląda do okien, a deszcz potrafi padać z taką determinacją, jakby miał przed sobą bardzo ważne zadanie. To właśnie wtedy najbardziej lubię spokojne wieczory w domu, kubek dobrej herbaty, ciepły koc i film, który pozwala na chwilę przenieść się gdzieś indziej.

A gdyby tak wybrać się w filmową podróż po Szkocji, nie ruszając się z kanapy?

Szkocja od dawna inspiruje filmowców. Jest tutaj miejsce na wielkie historyczne opowieści, romantyczne krajobrazy, czarny humor, tajemnicze wyspy i historie zwyczajnych ludzi. Nie zawsze jest to Szkocja z turystycznych folderów. Czasem jest surowa, deszczowa, trochę melancholijna, a czasem zaskakująco zabawna.

Przygotowałam moje subiektywne TOP 10 filmów o tematyce szkockiej, które szczególnie polecam na jesienne wieczory. Nie jest to ranking najlepszych produkcji w historii kina, lecz mój osobisty wybór. Są wśród nich filmy, do których warto wrócić, i takie, które mogą być początkiem zupełnie nowej filmowej przygody.

Co ma wspólnego Guy Fawkes ze Szkocją?

➤ Read this post in English

O królu ze Szkocji, beczkach prochu i pewnym listopadowym wieczorze, który przeszedł do historii.

Pamiętacie mój wcześniejszy wpis o 5 listopada? Wracam do tej daty, bo im dłużej mieszka się w Wielkiej Brytanii, tym wyraźniej widać, że za listopadowymi fajerwerkami kryje się coś więcej niż dobra zabawa.

Dla nas, wychowanych w Polsce, początek listopada ma zupełnie inny klimat. Pierwszego i drugiego listopada cmentarze toną w blasku zniczy, a wieczory mijają w ciszy i zadumie. W Wielkiej Brytanii kilka dni później niebo rozświetlają fajerwerki. Dwie różne tradycje, w obu zaś światło odgrywa ważną rolę.

Z czym kojarzy się 5 listopada w Wielkiej Brytanii?

W Wielkiej Brytanii ta data kojarzy się przede wszystkim z Guy Fawkes Night, nazywaną również Bonfire Night, czyli Nocą Ognisk. Co roku listopadowe niebo rozświetlają fajerwerki, płoną ogniska, a rodziny gromadzą się na pokazach, próbując przy okazji nie zmarznąć na kość. W końcu listopad na Wyspach potrafi być wyjątkowo przekonujący w przypominaniu nam, że lato już dawno się skończyło.

Do tego wieczoru należą też swoje rytuały. Dzieci machają zimnymi ogniami, a w powietrzu unosi się zapach dymu i czegoś ciepłego do jedzenia: pieczonych ziemniaków, hot dogów, gorącej czekolady czy jabłek w karmelu. Przez lata w ogniu lądowały także kukły Guya Fawkesa, a brytyjskie dzieci uczyły się rymowanki zaczynającej się od słów „Remember, remember the fifth of November”. Maskę Guya Fawkesa znają dziś ludzie na całym świecie, głównie dzięki komiksowi i filmowi „V jak Vendetta”.

Inverness Castle – historia zapisana w murach

 

➤ Read this post in English

Kiedy po raz pierwszy zobaczyłam Inverness Castle, pomyślałam, że jest dokładnie taki, jaki powinien być szkocki zamek.

Surowe kamienne mury, wieże, blanki i położenie wysoko nad River Ness. Do tego widok na miasto i rzekę, która przepływa poniżej.

Trudno się dziwić, że turyści robią tutaj zdjęcia i próbują wyobrazić sobie średniowieczną Szkocję.

Tyle że historia tego miejsca jest nieco bardziej skomplikowana.

I, moim zdaniem, przez to znacznie ciekawsza.

Wzgórze, które pamięta więcej

Castle Hill, jak sama nazwa wskazuje, ma długą historię.

Pierwsze fortyfikacje znajdowały się tutaj już wiele wieków temu. W XI wieku na tym miejscu powstała drewniano-ziemna warownia związana z królem Malcolmem III. Według tradycji miała ona stanąć w miejscu dawnej fortecy związanej z jego rywalem, Makbetem.

Przez następne stulecia miejsce wielokrotnie zmieniało swój charakter.

Było świadkiem konfliktów politycznych i wojskowych, a w XVI wieku znalazło się również w centrum wydarzeń związanych z Marią, królową Szkotów.

Filiżanka herbaty, za którą zapłacono zbyt wysoką cenę

➤ Read this post in English

Podczas jednej z moich podróży po Szkocji zatrzymałam się w niewielkiej kawiarence urządzonej w stylu retro. Było w niej coś niezwykle przytulnego i trochę nostalgicznego. Stoły przykrywały obrusy w kratkę, a na każdym z nich stał mały bukiecik – stokrotki lub inne polne kwiaty, jakby przyniesione prosto ze szkockiej łąki.

Podano mi herbatę w delikatnej porcelanowej filiżance, jednej z tych, które czasami można wyszperać w tutejszych charity shops. Była niewielka, z delikatnym wzorem i subtelnym złoceniem przy krawędzi. Wyglądała jak mała pamiątka z innej epoki.

Usiadłam wygodnie i przez chwilę po prostu delektowałam się herbatą.

I właśnie wtedy przypomniała mi się historia, która z tą spokojną sceną miała niewiele wspólnego.

Historia herbaty.

A właściwie historia brytyjskiej miłości do herbaty, która doprowadziła świat do jednego z najbardziej ponurych rozdziałów XIX-wiecznego handlu. Wojen opiumowych.

Fort William – popołudnie pełne małych historii

 

Po wizycie na kolejce gondolowej (patrz poprzedni post) nie mieliśmy jeszcze ochoty wracać do domu. Było już późne popołudnie, ale słońce wciąż pięknie świeciło, a dzień był jednym z tych, które szkoda kończyć zbyt wcześnie. Postanowiliśmy więc jeszcze trochę pospacerować po Fort William.

Tym razem bez żadnego konkretnego planu. Chcieliśmy po prostu przejść się główną ulicą, popatrzeć na ludzi, zajrzeć tu i tam i nacieszyć się atmosferą miasta.

A Fort William tego popołudnia nadal tętniło życiem.

Na ulicach było mnóstwo turystów. Jedni wracali z górskich wycieczek, inni dopiero rozpoczynali zwiedzanie, a jeszcze inni, podobnie jak my, korzystali z pięknej pogody i niespiesznie spacerowali po mieście.

W powietrzu mieszały się różne zapachy. Z małych kawiarni unosił się aromat świeżo parzonej kawy, a z miejsc serwujących szybkie jedzenie dochodził zapach frytek, burgerów i innych przekąsek.

Niektóre kawiarenki wyglądały naprawdę zachęcająco. Małe stoliki, przytulne wnętrza i zapach kawy sprawiały, że chciało się wejść do środka, usiąść na chwilę i odpocząć.

Tym razem jednak szliśmy dalej. Chcieliśmy po prostu poczuć atmosferę miasta.

Słoneczny poniedziałek w Highlands – wyprawa jedyną górską gondolą w Wielkiej Brytanii

 Czasami najlepsze wyprawy zaczynają się od bardzo prostego pomysłu: „A może gdzieś pojedziemy?”

I właśnie tak rozpoczął się nasz poniedziałek.

Pogoda była przepiękna — błękitne niebo, słońce i jeden z tych wyjątkowych szkockich dni, kiedy aż chce się wsiąść do samochodu i po prostu ruszyć przed siebie.

Tym razem z Elgin wybraliśmy się w stronę Highlands, a naszym celem było miejsce, które od jakiegoś czasu chciałam odwiedzić — Nevis Range, niedaleko Fort William.

Lubię takie dni. Takie małe wyprawy, kiedy rano wyrusza się z domu, obserwuje zmieniający się krajobraz za oknem i z każdym kilometrem coraz bardziej zbliża się do gór.

A kiedy Highlands pojawiły się przed nami, wyglądały naprawdę imponująco.

Wjazd w chmury

Naszym celem było Aonach Mòr i słynna kolejka gondolowa Nevis Range — jedyna górska kolejka gondolowa w Wielkiej Brytanii.

Ruthven Barrac

  

Jump to the English version ↓

Ruthven Barracks — mury, które pamiętają koniec pewnego snu

O twierdzy w Badenoch, sierżancie, który nie ugiął się przed trzystoma napastnikami, i wiadomości, która przypieczętowała los powstania

Kiedy jedzie się drogą A9 w stronę Kingussie, Ruthven Barracks widać z daleka, jeszcze zanim człowiek zorientuje się, na co właściwie patrzy. Ruiny stoją na naturalnym kopcu nad doliną rzeki Spey — samotne i wyprostowane, jakby ktoś postawił je tam specjalnie po to, żeby nie dało się ich ominąć wzrokiem. Zatrzymałam się kiedyś na poboczu tylko po to, żeby popatrzeć przez chwilę, i pomyślałam, że jest w tym miejscu coś surowego. Nie ma tu baśniowej wieżyczki ani romantycznej legendy o duchu zakochanej pani. Jest za to historia o ludziach, którzy do końca robili to, co uważali za słuszne, i o rozczarowaniu, które przyszło wtedy, gdy było już za późno na odwrót.

— ♦ —

Koszary zbudowano w latach 1720–1724, na miejscu dużo starszego zamku, jako jedną z czterech twierdz, które rząd Jerzego I wzniósł po pierwszym powstaniu jakobickim z 1715 roku. Miały pomieścić stu dwudziestu żołnierzy i konie dragonów, strzec przeprawy przez Spey oraz przypominać góralom, kto tu rządzi. Przez dwadzieścia lat niewiele się tu działo — aż do sierpnia 1745 roku, kiedy w Szkocji wylądował Karol Edward Stuart, młody pretendent do tronu, i wybuchła druga, znacznie poważniejsza rebelia.

Cairngorm mountain railway

Wyprawa w chmury ✦ A Journey Into the Clouds

Cairngorm Mountain Railway

Scotland's Highest Mountain Railway

Są takie dni, kiedy pogoda w Szkocji ma zupełnie inne plany niż my. Wybrałam się na Cairngorm Mountain Railway w dzień, który zapowiadał się pięknie – a skończył się deszczem, mgłą i chmurami tak nisko zawieszonymi, że momentami trudno było dostrzec cokolwiek poza szybą kolejki. Trochę żal, bo widoki, o których tyle się słyszy, w dużej mierze pozostały tego dnia moją wyobraźnią, a nie rzeczywistością. Ale – jak to w Szkocji – pogody nie da się wpisać w nasze plany, można ją najwyżej zaakceptować i cieszyć się tym, co jest, zamiast żałować tego, czego nie ma :-)

Wyobrażałam to sobie inaczej: pasmo Grampian rozciągające się pode mną, Loch Morlich błyszczące gdzieś w dole, lasy Rothiemurchus ciągnące się jak zielone morze. Zamiast tego dostałam deszcz spływający po szybach, a po kilku minutach jazdy — zupełnie nic. Góra po prostu zniknęła we własnej chmurze, zabierając ze sobą cały widok.

Lipiec w Moray / July in Moray

  

Jump to the English version ↓

Lipiec w Moray

Pierwsze wrzosy, ostrożeń i delfiny przy brzegu

Lipiec w Moray to ten moment lata, w którym krajobraz jeszcze nie eksplodował fioletem, ale już wyraźnie się do tego szykuje. To miesiąc obietnic — pierwszych różowych dzwoneczków na wrzosowiskach, ostrożenia kołyszącego się na poboczach dróg, i tego szczególnego, długiego światła, które w Szkocji o tej porze roku trzyma się na niebie do późnego wieczora.

— ♦ —

Wrzos, który dopiero zaczyna

Większość ludzi kojarzy szkockie wrzosowiska z sierpniem — i słusznie, bo to właśnie wtedy wzgórza zamieniają się w jeden wielki, fioletowy ocean. Ale lipiec ma swój urok zupełnie inny, mniej spektakularny, za to bardziej intymny. To wtedy zaczyna kwitnąć wrzosiec bałtycki (po angielsku bell heather) — ten o ciemniejszych, większych dzwoneczkach, podczas gdy zwyczajny wrzos (ling), ten jasny i delikatny, czeka jeszcze w swojej kolejce, która nadejdzie dopiero w sierpniu.

Castle Roy – najstarszy zamek w Highlands i legenda o skarbie, którego nikt nie zabrał

 

Są w Szkocji miejsca, które zachwycają rozmachem. Są też takie, które z pozoru wydają się niepozorne, ale gdy pozna się ich historię, trudno o nich zapomnieć. Castle Roy należy właśnie do tej drugiej kategorii.

Kilkaset metrów na północ od niewielkiej miejscowości Nethy Bridge, pośród lasów Strathspey, na niewielkim polodowcowym wzgórzu stoją ruiny jednego z najstarszych murowanych zamków w całej Szkocji. Nie ma tu wysokich wież ani bogato zdobionych komnat. Są za to ponad ośmiusetletnie mury, które pamiętają czasy, gdy o władzę nad szkockimi ziemiami walczyły najpotężniejsze rody kraju.

Historia Castle Roy

Castle Roy powstał najprawdopodobniej na przełomie XII i XIII wieku. Badania archeologiczne i datowanie radiowęglowe wskazują, że zamek wzniesiono około lat 1190–1220. Za jego budowę uważa się ród Comynów – jedną z najpotężniejszych rodzin średniowiecznej Szkocji, władającą regionem Badenoch.