Kiedy po raz pierwszy zobaczyłam Inverness Castle, pomyślałam, że jest dokładnie taki, jaki powinien być szkocki zamek.
Surowe kamienne mury, wieże, blanki i położenie wysoko nad River Ness. Do tego widok na miasto i rzekę, która przepływa poniżej.
Trudno się dziwić, że turyści robią tutaj zdjęcia i próbują wyobrazić sobie średniowieczną Szkocję.
Tyle że historia tego miejsca jest nieco bardziej skomplikowana.
I, moim zdaniem, przez to znacznie ciekawsza.
Wzgórze, które pamięta więcej
Castle Hill, jak sama nazwa wskazuje, ma długą historię.
Pierwsze fortyfikacje znajdowały się tutaj już wiele wieków temu. W XI wieku na tym miejscu powstała drewniano-ziemna warownia związana z królem Malcolmem III. Według tradycji miała ona stanąć w miejscu dawnej fortecy związanej z jego rywalem, Makbetem.
Przez następne stulecia miejsce wielokrotnie zmieniało swój charakter.
Było świadkiem konfliktów politycznych i wojskowych, a w XVI wieku znalazło się również w centrum wydarzeń związanych z Marią, królową Szkotów.
W 1562 roku Maria próbowała dostać się do Inverness, jednak załoga odmówiła jej wstępu. Twierdza została następnie oblężona i zdobyta przez jej zwolenników.
Kilka stuleci później historia wzgórza ponownie związała się z jednym z najbardziej dramatycznych okresów w dziejach Szkocji.
W czasie powstania jakobickiego dawna forteca była wykorzystywana jako umocnienie wojsk rządowych. W 1746 roku została zdobyta przez Jakobitów, a następnie zniszczona, aby nie mogła zostać ponownie wykorzystana przez wojska rządowe.
Dzisiaj po tej dawnej fortecy niemal nie ma śladu.
Jest jednak jeden niezwykły świadek jej historii.
Średniowieczna studnia.
Znajduje się ona pomiędzy dwiema częściami obecnego kompleksu i została odrestaurowana na początku XX wieku.
Lubię takie drobne pozostałości przeszłości. Nie są spektakularne, nie pojawiają się na pierwszym planie fotografii, ale czasami właśnie one pozwalają sobie uświadomić, jak wiele wydarzyło się w jednym miejscu.
Zamek, który był sądem i więzieniem
To chyba najbardziej zaskakująca część historii tego miejsca.
Budowla, którą oglądamy dzisiaj, nie jest średniowieczną fortecą.
Powstała w XIX wieku, kiedy Inverness potrzebowało nowego sądu i więzienia.
Pierwsza część została zaprojektowana przez szkockiego architekta Williama Burna i powstała w latach 1833–1836. Kilkanaście lat później dobudowano część więzienną, zaprojektowaną przez Thomasa Browna II.
Architekci świadomie nadali całości wygląd przypominający zamek.
Wieże, blanki, kamienne mury i cała forma budynku miały podkreślać jego monumentalny charakter.
I trzeba przyznać, że efekt jest niezwykły.
Stojąc przed budynkiem, bardzo łatwo zapomnieć, że patrzymy na wiktoriański kompleks sądowo-więzienny, a nie na średniowieczną warownię.
Przez dziesięciolecia mieścił się tutaj sąd, a część kompleksu pełniła funkcję więzienia. W budynku zachowały się również elementy dawnego układu sądowego, w tym charakterystyczna półkolista galeria dla publiczności w głównej sali rozpraw.
Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, że miejsce, z którego rozciąga się tak piękny widok na River Ness, było kiedyś związane z procesami sądowymi i więziennictwem.
Kolejny rozdział
W 2020 roku sąd opuścił budynek i przeniósł się do nowej siedziby.
Wtedy pojawiło się pytanie: co dalej?
Pomysł, aby nadać temu miejscu nowe życie, dojrzewał przez wiele lat.
I tak rozpoczęła się jedna z największych współczesnych inwestycji w Inverness.
Za 47 milionów funtów dawny sąd i więzienie zostały poddane gruntownej renowacji i przekształcone w nowoczesną atrakcję turystyczną. The Inverness Castle Experience została oficjalnie otwarta 9 lutego 2026 roku.
Dzisiaj nie przychodzimy tutaj oglądać średniowiecznych komnat.
Zamiast tego możemy poznać Highlands poprzez opowieści o jego mieszkańcach, krajobrazie, kulturze i dziedzictwie. Wykorzystano nowoczesne rozwiązania multimedialne, wystawy i osobiste historie ludzi związanych z regionem.
To interesująca zmiana.
Miejsce, które przez dziesięciolecia kojarzyło się z sądem, prawem i więzieniem, otrzymało zupełnie nową funkcję – stało się miejscem opowiadania historii.
A Makbet?
O historycznym Makbecie pisałam już na tym blogu wielokrotnie, dlatego tym razem wspomnę o nim tylko jako o ciekawostce.
Makbet rzeczywiście istniał.
Był XI-wiecznym władcą Szkocji związanym z Moray i Inverness.
To właśnie jego postać stała się później inspiracją dla słynnego dramatu Shakespeare'a.
I tutaj pojawia się pewne zamieszanie, szczególnie wśród turystów.
Shakespeare umieścił w Inverness siedzibę swojego Makbeta, ale budynek, który widzimy dzisiaj, nie był jego rezydencją.
Według tradycji wcześniejsza forteca związana z Makbetem znajdowała się w rejonie dzisiejszego Auld Castlehill. Oficjalny materiał VisitScotland również podkreśla, że nie chodziło o obecny budynek.
Dlatego określenie „zamek Makbeta" jest atrakcyjne turystycznie, ale historycznie wymaga pewnego wyjaśnienia.
I chyba dobrze o tym wiedzieć.
Historia, która wciąż trwa
Lubię miejsca, które nie opowiadają tylko jednej historii.
Inverness Castle jest właśnie takim miejscem.
Najpierw była tutaj dawna forteca.
Później miejsce związane z konfliktami politycznymi i militarnymi.
Byli tu Maria, królowa Szkotów, i Jakobici.
Potem powstał sąd i więzienie.
A dzisiaj jest tu nowoczesna przestrzeń poświęcona historii i kulturze Highlands.
Każda epoka pozostawiła po sobie coś własnego.
Może właśnie dlatego, kiedy następnym razem będę przechodzić przez Castle Hill, spojrzę na ten budynek trochę inaczej.
Nie jak na średniowieczny zamek.
Nie jak na „zamek Makbeta".
Ale jak na miejsce, które przez wieki zmieniało swoją rolę, pozostając jednym z najbardziej charakterystycznych punktów Inverness.
I chyba właśnie takie miejsca lubię najbardziej.
Nie te, które mają jedną piękną historię.
Ale te, które mają ich kilka.
Źródła:
Przy przygotowaniu tekstu korzystałam przede wszystkim z materiałów historycznych i oficjalnych:
• The Inverness Castle Experience – History of Inverness Castle – historia miejsca i wcześniejszych fortyfikacji. Inverness Castle Experience – History of Inverness Castle
• Historic Environment Scotland – dokumentacja historyczna i architektoniczna XIX-wiecznego sądu i więzienia. Historic Environment Scotland – Inverness Sheriff Court and Justice of the Peace Court
• The Inverness Castle Experience – oficjalne otwarcie i renowacja – informacje dotyczące inwestycji o wartości £47 mln i otwarcia atrakcji w 2026 roku. Inverness Castle Experience – official opening
• VisitScotland – Macbeth: The Man, Myth & Legend – informacje dotyczące historycznego Makbeta i jego związku z Inverness. VisitScotland – Macbeth: The Man, Myth & Legend
• VisitScotland – informacje o nowej atrakcji – współczesne przeznaczenie obiektu po renowacji. VisitScotland – The Inverness Castle Experience
Inverness Castle – a history written into its walls
The first time I saw Inverness Castle, I thought it looked exactly like a Scottish castle should.
Rough stone walls, towers, battlements, and a position high above the River Ness. Add to that a view over the town and the river flowing below.
It's easy to see why tourists take photos here and try to picture medieval Scotland.
Except the history of this place is a little more complicated than that.
And, in my view, all the more interesting for it.
A hill that remembers more
Castle Hill, as its name suggests, has a long history.
The first fortifications stood here many centuries ago. In the eleventh century, a timber-and-earth stronghold associated with King Malcolm III was built on the site. According to tradition, it was raised where an earlier fortress linked to his rival, Macbeth, had stood.
Over the following centuries, the site changed character again and again.
It witnessed political and military conflicts, and in the sixteenth century it also found itself at the centre of events involving Mary, Queen of Scots.
In 1562, Mary tried to enter Inverness, but the garrison refused her entry. The stronghold was then besieged and captured by her supporters.
A few centuries later, the hill's history became tied once again to one of the most dramatic periods in Scotland's past.
During the Jacobite rising, the old fortress was used as a stronghold for government troops. In 1746 it was captured by the Jacobites and then destroyed, so it could not be used again by government forces.
Today, almost nothing remains of that old fortress.
There is, however, one remarkable witness to its history.
A medieval well.
It sits between two parts of the present-day complex and was restored in the early twentieth century.
I like small remnants like this. They aren't spectacular, they don't turn up in the foreground of photographs, but sometimes it's exactly these things that make you realise how much has happened in one place.
A castle that was once a court and a prison
This is probably the most surprising part of the site's history.
The building we see today is not a medieval fortress.
It was built in the nineteenth century, when Inverness needed a new courthouse and prison.
The first section was designed by the Scottish architect William Burn and built between 1833 and 1836. Some years later, a prison wing designed by Thomas Brown II was added.
The architects deliberately gave the whole complex a castle-like appearance.
Towers, battlements, stone walls and the overall shape of the building were meant to emphasise its monumental character.
And it has to be said, the effect is remarkable.
Standing in front of the building, it's very easy to forget that you're looking at a Victorian court and prison complex, not a medieval stronghold.
For decades, this was home to a working courthouse, with part of the complex serving as a prison. Elements of the original court layout also survive inside, including the distinctive semi-circular public gallery in the main courtroom.
Today, it's hard to imagine that a place with such a beautiful view over the River Ness was once tied to trials and imprisonment.
The next chapter
In 2020, the court left the building and moved to a new location.
That's when the question arose: what next?
The idea of giving this place a new life had been taking shape for years.
And so began one of the largest modern investments in Inverness.
For £47 million, the former courthouse and prison underwent a thorough renovation and were transformed into a modern tourist attraction. The Inverness Castle Experience officially opened on 9 February 2026.
Today, we don't come here to see medieval chambers.
Instead, we can get to know the Highlands through stories about its people, landscape, culture and heritage. Modern multimedia, exhibitions and personal stories from people connected to the region are all part of the experience.
It's an interesting shift.
A place associated for decades with courts, law and imprisonment has been given an entirely new purpose – it has become a place for telling stories.
And what about Macbeth?
I've already written about the historical Macbeth on this blog several times, so this time I'll mention him only as a curiosity.
Macbeth really did exist.
He was an eleventh-century ruler of Scotland connected to Moray and Inverness.
It was this figure who later inspired Shakespeare's famous play.
And this is where a bit of confusion creeps in, especially among tourists.
Shakespeare set his Macbeth's stronghold in Inverness, but the building we see today was not his residence.
According to tradition, the earlier fortress associated with Macbeth stood in what is now the Auld Castlehill area. VisitScotland's official material also makes clear it wasn't the present-day building.
So the label "Macbeth's castle" is appealing for tourism, but historically it needs a little explaining.
And I think it's good to know that.
A history that's still going on
I like places that don't tell just one story.
Inverness Castle is exactly that kind of place.
First there was an old fortress here.
Then a site bound up with political and military conflict.
Mary, Queen of Scots, was here, and so were the Jacobites.
Then a courthouse and a prison were built.
And today, there's a modern space devoted to the history and culture of the Highlands.
Every era left something of its own behind.
Maybe that's why, next time I walk past Castle Hill, I'll look at this building a little differently.
Not as a medieval castle.
Not as "Macbeth's castle."
But as a place that has changed its role over the centuries, while remaining one of the most recognisable landmarks in Inverness.
And I think those are exactly the places I like best.
Not the ones with one beautiful story.
But the ones with several.
Sources:
In preparing this text, I drew mainly on historical and official sources:
• The Inverness Castle Experience – History of Inverness Castle – the site's history and its earlier fortifications. Inverness Castle Experience – History of Inverness Castle
• Historic Environment Scotland – historical and architectural documentation of the nineteenth-century courthouse and prison. Historic Environment Scotland – Inverness Sheriff Court and Justice of the Peace Court
• The Inverness Castle Experience – official opening and refurbishment – details on the £47 million investment and the attraction's 2026 opening. Inverness Castle Experience – official opening
• VisitScotland – Macbeth: The Man, Myth & Legend – information on the historical Macbeth and his connection to Inverness. VisitScotland – Macbeth: The Man, Myth & Legend
• VisitScotland – information on the new attraction – the site's present-day purpose following the renovation. VisitScotland – The Inverness Castle Experience
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz